Opowiedzą o królu czeskiej piosenki międzywojnia

Kierownik artystyczny Sceny Czeskiej Teatru Cieszyńskiego, Miloslav Čížek reżyseruje przedstawienie o jednym z najważniejszych czeskich aktorów i kompozytorów w XX wieku, Karelu Hašlerze. Życiu tego charakterystycznego artysty towarzyszyło wiele dramatycznych zwrotów akcji, które celnie uchwycił w swojej sztuce współczesny pisarz, autor teatralnych i telewizyjnych scenariuszy, Gustav Oplustil. 

Temat życia i twórczości Karela Hašlera zanim trafił do teatru, wcześniej pojawił się na ekranach telewizorów. W 1997 roku został wyemitowany w czeskiej telewizji serial o losach Karela Hašlera pt. „Pražský písničkář”, za którego scenariusz odpowiadał Gustav Oplustil, zaś reżyserii serialu podjął się Ivo Paukert. Na podstawie sztuki Oplustila jest przygotowywane przedstawienie Sceny Czeskiej „Písničkář”, które będzie miało premierę 13 maja o godz. 17.30 na deskach Teatru Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie.
Karel Hašler urodził się w 1879 w Pradze, zaś zmarł w obozie koncentracyjnym w Mauthausen. Narodził się w robotniczej rodzinie, jego ojciec i matka pracowali w hucie w jednej z dzielnic Pragi. Na życzenie ojca Karel Hašler przeszkolił się do fachu rękawicznika, ale dość szybko odezwała się w nim artystyczna pasja. Zaczynał od występów w amatorskich teatrach, ale z czasem został zaangażowany najpierw jako statysta, a później aktor w Teatrze Narodowym w Pradze. Wtedy poznał amerykańskiego kompozytora i pianistę czeskiego pochodzenia Rudolfa Frimla oraz jego siostrę, Zdenę, w której zakochał się i z którą później się ożenił. Wkrótce też Hašler wydał pierwszy tom piosenek, zaś intensywnie prowadzone podróże, podczas których prezentował swoje utwory, spowodowały, że nie mógł uczestniczyć w przedstawieniach teatralnych, za co został zwolniony z Teatru Narodowego. 
Od lewej: Karel Hašler w jednej ze swych ról w Teatrze Narodowym w Pradze (1904 rok) oraz zaraz po walce (1918 rok).
W kolejnych latach Hašler poświęcił się muzyce i występom kabaretowym, zaś częste podróże Hašlera i brak pieniędzy naraziły jego małżeństwo na poważne problemy. Jednak od strony zawodowej praski twórca zaczynał odnosić sukcesy. Dużą popularnością cieszył się jego pierwszy film dźwiękowy „Písničkář” (1932), do którego nie tylko napisał scenariusz i muzykę, ale również stworzył tytułową rolę. Następnie komponował muzykę do operetki, wymyślił scenariusze do kolejnych filmów, a także dalej koncertował ze swoim repertuarem. Jego występy pod koniec lat 30. stały się manifestacjami antynazistowskimi i wzbudziły uwagę gestapo. Podczas kręcenia swojego kolejnego filmu „Městečko na dlani” został aresztowany na trzy tygodnie, a następnie zwolniony z zastrzeżeniem, że ma zaprzestać dalszych koncertów. Hašler jednak kontynuował działalność i został aresztowany przez gestapo, a następnie wywieziony do obozu koncentracyjnego w Mauthausen, gdzie umarł 22 grudnia 1941 na skutek tortur i nieleczonych chorób. Zanim Hašler trafił do obozu koncentracyjnego, związał się po raz drugi. Jego partnerką była wykładowczyni Uniwersytetu Karola w Pradze, Niemka Charlotta Jurda, z którą miał syna. Thomas urodził się na kilka tygodni przed śmiercią swojego ojca, a w wieku siedmiu lat wyjechał z matką do Australii, a następnie do USA, gdzie żyje do dziś.
Od lewej: Charlotta Jurda oraz Karel Hašler, a także fotografia współczesna - Thomas Hasler przy pomniku swojego ojca przy starych zamkowych schodach w Pradze odsłoniętym w 2009 roku.
Gustav Oplustil, autor scenariusza zbliżającej się premiery na Scenie Czeskiej, podkreśla, że tematyce życia i twórczości Karela Hašlera poświęcił wiele napisanych przez siebie tekstów. Do programu zbliżającego się przedstawienia napisał między innymi: – Często spotykam się z pytaniem, dlaczego skupiłem swoją uwagę na życiu Karela Hašlera. Prawdą jest, że moje programy i scenariusze wypełnione są historiami na jego temat: od momentu narodzin aż do dramatycznego końca jego intensywnego życiorysu. On urodził się w 1879 roku w Pradze, ja w 1926 roku w Hranicach na Morawach, a nigdy się nie spotkaliśmy – zaznacza Gustav Oplustil. Jednocześnie dramaturg dodaje, że z twórczością Hašlera zapoznawał się, nawet o tym nie wiedząc, już w latach 30. ubiegłego wieku, a to za sprawą muzyki płynącej ze starego gramofonu jego wuja, a także matki, która zabierała go do kina tylko na czeskie filmy.
 „Písničkář” Sceny Czeskiej Teatru Cieszyńskiego w reżyserii Miloslava Čížka. Zdjęcia z próby kostiumowej (2017).
W przedstawieniu „Písničkář” reżyserowanym przez Miloslava Čížka zostaną wykorzystane utwory autorstwa Hašlera. Na scenie będzie można zobaczyć blisko 50-osobową obsadę, zagra prawie cały zespół aktorski Sceny Czeskiej, a także ponad dwudziestu artystów występujących gościnnie. Za muzykę przedstawienia odpowiadają Miroslav Liška i Tomáš Treichel. Scenografię przygotował Jan Dušek, zaś kostiumy zaprojektowała Samiha Maleh. – Piosenki Karela Hašlera do dziś śpiewa cały czeski naród, niektóre z nich stały się absolutnie kultowe. Jednak mamy wobec tego twórcy dług, bo ani za wczesnej młodości, ani w czasach hitleryzmu, ani w erze komunizmu, już po jego śmierci, nie zyskał pełnego uznania – przyznał Miloslav Čížek w rozmowie dla bloga „Teatr to my”. – Karel Hašler był nie tylko autorem popularnych piosenek i twórcą, który w latach 20. ubiegłego wieku użyczył swojego nazwiska konfekcji znanych do dziś w Republice Czeskiej cukierków „Hašlerky”. Był też buntownikiem i bojownikiem – dodał. Jak podkreśla reżyser, na najnowsze przedstawienie złoży się dużo muzyki, śpiewu i tańca, ale też dzięki wpleceniu scen fabularnych spektakl opowie o życiu i twórczości króla czeskiej piosenki międzywojnia. Scena Czeska chce zakończyć ten sezon w wielkim stylu.

Premiera „Písničkář” 13 maja o godz. 17.30 na Scenie Czeskiej Teatru Cieszyńskiego w Czeskim Cieszynie. Bilety w cenie 200 CZK (32 PLN) można kupić internetowo tutaj: http://www.tdivadlo.cz/program lub zarezerwować w kasie teatru pod numerem telefonu: +420 558 746 022. Przedstawienie jest grane w języku czeskim.

08 / 05 / 2017
Małgorzata Bryl-Sikorska

Czytaj też:

Co o tym sądzisz